Müasir dünyanın ən təhlükəli sosial problemlərindən biri narkomaniya və narkotik maddələrin qanunsuz dövriyyəsidir. Bu bəla təkcə ayrı-ayrı insanların həyatını deyil, bütövlükdə cəmiyyətin sağlamlığını, mənəvi dəyərlərini və gələcəyini ciddi şəkildə təhdid edir. Xüsusilə yeniyetmə və gənclərin bu təhlükə ilə üz-üzə qalması məsələni daha da aktuallaşdırır. Çünki gənclik hər bir xalqın gələcəyidir və həmin gələcəyin sağlam olması üçün bu gün ciddi addımlar atılmalıdır.
Narkotik maddələrə aludəçilik çox vaxt maraq, təsadüf və ya yanlış mühitin təsiri ilə başlayır. İlk addım bəzən “bir dəfə sınamaq” kimi görünür. Lakin məhz bu “bir dəfə” sonradan insan həyatını məhv edən bir asılılığın başlanğıcına çevrilir. Nəticədə insan sağlamlığını itirir, psixoloji problemlərlə üzləşir, ailə bağları qırılır və cəmiyyət üçün təhlükəli bir vəziyyət yaranır. Ən acınacaqlısı isə odur ki, bu yol çox vaxt geri dönüşü çətin olan bir uçuruma aparır.
Bu təhlükənin qarşısını almaq üçün ilk və ən mühüm addım ailədən başlayır. Valideynlər övladları ilə açıq və səmimi münasibət qurmalıdırlar. Uşaqlar qorxu ilə deyil, anlayış və etimad mühitində böyüməlidirlər. Əgər övlad valideyninə güvənirsə, qarşılaşdığı hər hansı çətinlikdə ona müraciət etməkdən çəkinməz. Bu isə risklərin qarşısını vaxtında almağa imkan yaradır. Valideynlər yalnız nəzarət edən deyil, həm də dinləyən, anlayan və yönləndirən tərəf olmalıdır.
Maarifləndirmə bu mübarizənin əsas sütunlarından biridir. Uşaqlara və gənclərə narkotik maddələrin zərərləri real faktlar və həyat nümunələri ilə izah edilməlidir. Bu mövzuda susmaq və ya “hələ tezdir” yanaşması yanlışdır. Əksinə, düzgün yaş dövründə doğru məlumat vermək uşağın gələcəkdə düzgün seçim etməsinə kömək edir. Məktəblərdə bu istiqamətdə keçirilən tədbirlər, seminarlar və görüşlər mühüm rol oynayır.
Təhsil müəssisələri yalnız bilik verən deyil, həm də sağlam düşüncəli vətəndaş formalaşdıran məkandır. Müəllimlər şagirdlərin psixoloji durumunu izləməli, davranışlarında baş verən dəyişikliklərə həssas yanaşmalıdırlar. Məktəb və ailə arasında sıx əlaqə qurulduqda risklər daha tez aşkar edilə və qarşısı alına bilər.
Gənclərin asudə vaxtının düzgün təşkili də vacib amillərdəndir. İdmanla məşğul olmaq, incəsənətə maraq göstərmək, kitab oxumaq və müxtəlif yaradıcılıq fəaliyyətləri gəncləri zərərli vərdişlərdən uzaqlaşdırır. Məqsədsiz və nəzarətsiz vaxt keçirən yeniyetmələr isə daha tez mənfi təsirlərə məruz qalırlar. Buna görə valideynlər övladlarının maraqlarını dəstəkləməli və onların inkişafına şərait yaratmalıdırlar.
Müasir dövrdə sosial şəbəkələr və internet də bu sahədə həm risk, həm də imkan yaradır. Bir tərəfdən, zərərli təsirlər və yanlış məlumatlar gənclərə asanlıqla çatır, digər tərəfdən isə düzgün istifadə edildikdə maarifləndirmə üçün güclü vasitəyə çevrilə bilər. Bu səbəbdən valideynlər və müəllimlər uşaqların virtual mühitdə davranışlarını da diqqətdə saxlamalıdırlar.
Dövlətin və hüquq-mühafizə orqanlarının bu istiqamətdə gördüyü işlər də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizə, sərt qanunvericilik tədbirləri və profilaktik proqramlar cəmiyyətin qorunmasına xidmət edir. Media isə bu mübarizədə körpü rolunu oynayaraq cəmiyyəti məlumatlandırmalı, real faktları işıqlandırmalı və ictimai qınaq formalaşdırmalıdır.
Unutmamalıyıq ki, narkomaniya yalnız bir şəxsin faciəsi deyil – bu, ailənin, cəmiyyətin və bütöv bir gələcəyin problemidir. Hər bir valideyn, hər bir müəllim və hər bir vətəndaş bu məsələdə məsuliyyət hiss etməlidir. Çünki sağlam gənclik sağlam cəmiyyətin əsasını təşkil edir.
Övladlarımızı qorumaq üçün onlara sevgi verməli, onları dinləməli, doğru yolu göstərməli və həyatın dəyərini anlatmalıyıq. Gənclər bilməlidirlər ki, xoşbəxtlik süni vasitələrdə deyil, sağlam həyat tərzində, məqsədlərdə və uğurlarda gizlidir.
Sonda bir həqiqəti unutmamalıyıq: qorunan hər bir gənc – xilas edilən bir gələcəkdir. Bu gələcəyi qorumaq isə hamımızın borcudur.
İlahə Əliyeva
Hüquqşunas
102info.az
