Muğam – Azərbaycan xalqının mədəniyyət incisi, mənəvi sərvəti və milli kimliyinin parlaq təzahürüdür. Bu zəngin və çoxqatlı musiqi janrı əsrlər boyu xalqımızın düşüncə dünyasını, hiss və duyğularını ifadə etmiş, özünəməxsus melodik quruluşu və fəlsəfi dərinliyi ilə milli musiqi xəzinəmizdə xüsusi yer tutmuşdur. Bu möhtəşəm irsin qorunması, inkişaf etdirilməsi və dünyaya tanıdılması sahəsində Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyevanın xidmətləri əvəzsizdir.
XXI əsrdə Azərbaycan muğamının dirçəlişi və beynəlxalq səviyyədə tanıdılması bilavasitə Mehriban Əliyevanın təşəbbüsləri və uzaqgörən siyasəti nəticəsində mümkün olmuşdur. Onun rəhbərlik etdiyi Heydər Əliyev Fondu, milli musiqi irsimizin sistemli şəkildə öyrənilməsi, təbliği və gələcək nəsillərə ötürülməsi istiqamətində misilsiz layihələrə imza atmışdır.
Mehriban xanım Əliyeva muğama sadəcə bir musiqi növü kimi deyil, xalqın ruhunun, tarixinin və mədəniyyətinin daşıyıcısı kimi yanaşır. Onun təşəbbüsü ilə 2003-cü ildən etibarən muğam sənətinə sistemli dəstək göstərilməyə başlanmış, yeni muğam ifaçılarının yetişməsi, ustad sənətkarların fəaliyyətinin stimullaşdırılması və dünya səviyyəsində təqdimatı istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır.
Mehriban Əliyevanın şəxsi təşəbbüsü və bilavasitə dəstəyi ilə 2005-ci ildən başlayaraq “Muğam Televiziya Müsabiqəsi” keçirilir. Bu müsabiqə gənc muğam ifaçılarının üzə çıxarılması, onların sənət aləmində layiqli yer tutması üçün unikal platforma rolunu oynayır. Bu müsabiqə sayəsində yüzlərlə gənc ifaçı geniş auditoriyaya tanıdılmış, klassik muğam məktəbinin davamçıları kimi formalaşmışdır.
Bununla yanaşı, muğam sənətinə olan marağın artması nəticəsində ölkədə muğam tədrisinin coğrafiyası genişlənmiş, müxtəlif şəhər və rayonlarda muğam sinifləri və muğam evləri fəaliyyətə başlamışdır.
Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə 2009-cu ildən etibarən “Beynəlxalq Muğam Festivalı” təşkil olunur. Bu möhtəşəm musiqi tədbiri Azərbaycanın mədəni həyatında əlamətdar hadisəyə çevrilmiş, müxtəlif ölkələrdən gələn ifaçılar muğam və onunla səsləşən digər Şərq musiqi janrlarını bir araya gətirərək mədəniyyətlərarası dialoqa töhfə vermişlər.
Bakıda keçirilən bu festivallar zamanı Azərbaycanın qədim musiqi irsi dünya ictimaiyyətinə təqdim olunur, həmçinin beynəlxalq musiqişünas alimlər, sənətşünaslar və ifaçılar arasında əməkdaşlıq əlaqələri qurulur.
Azərbaycan muğamı 2003-cü ildə UNESCO tərəfindən “Bəşəriyyətin şifahi və qeyri-maddi irsinin şah əsəri” elan edilmişdir. Bu tarixi hadisənin baş verməsində Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü və yorulmaz fəaliyyəti həlledici rol oynamışdır. Onun rəhbərliyi ilə UNESCO-da həyata keçirilən layihələr nəticəsində Azərbaycan mədəniyyəti beynəlxalq səviyyədə daha geniş tanınmış, muğam sənətimiz dünya mədəni irsinin ayrılmaz hissəsinə çevrilmişdir.
Mehriban xanımın 2004-cü ildən UNESCO-nun xoşməramlı səfiri kimi fəaliyyəti çərçivəsində muğam, aşıq sənəti, xalçaçılıq və digər milli dəyərlərimiz ardıcıl şəkildə beynəlxalq aləmdə tanıdılmışdır.
Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə Bakıda inşa edilmiş Beynəlxalq Muğam Mərkəzi bu sənətə olan yüksək diqqət və qayğının rəmzinə çevrilmişdir. Bu mərkəz muğam ifalarının təqdim edildiyi, tədrisin həyata keçirildiyi və müxtəlif musiqi layihələrinin icra olunduğu mədəni ocaq kimi fəaliyyət göstərir.
Eyni zamanda, bölgələrdə – Şuşa, Ağcabədi, Gəncə və digər şəhərlərdə də muğam evlərinin açılması bu sənətin coğrafi baxımdan yayılmasına və daha geniş kütlələrə çatdırılmasına səbəb olmuşdur.
Mehriban Əliyevanın Azərbaycan muğamına olan sonsuz sevgisi, dərin anlayışı və ardıcıl fəaliyyəti nəticəsində bu qədim sənət özünün yeni intibah dövrünü yaşayır. Onun təşəbbüsləri sayəsində muğam həm ölkə daxilində gənc nəslə sevdirilir, həm də beynəlxalq miqyasda tanıdılaraq Azərbaycan mədəniyyətinin simvoluna çevrilir. Bu fəaliyyətlər, həm mədəni irsimizin qorunması, həm də müasir dünyada Azərbaycan brendinin formalaşdırılması baxımından müstəsna əhəmiyyət daşıyır.
Muğamın səsi təkcə səhnələrdə deyil, xalqın qəlbində yaşadıqca, bu sənətə göstərilən qayğı və diqqət də tarixdə əbədi iz qoyacaqdır. Bu izlərin ən parlaq vəsiləsi isə Mehriban Əliyevanın muğam sənətinə verdiyi töhfələrdir.
Səfər İdrisov
Azərbaycan Mədəniyyət və İncəsənət Univerisiteti nəzdində Baki Hunanitar Kollecinin xanəndə muəllimi.
102info.az
