Bir dövlətin inkişafını yalnız tikilən binaların, salınan yolların və artan iqtisadi göstəricilərin sayı ilə ölçmək olmaz. Dövlətin insana verdiyi dəyərin ən mühüm göstəricilərindən biri onun səhiyyəyə münasibətidir. Çünki insan sağlamdırsa, cəmiyyət də sağlamdır. Azərbaycanda səhiyyənin müasir inkişaf mərhələsinin təməlində dayanan ən mühüm dövlətçilik ənənələrindən biri də məhz Ulu Öndər Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır.
Heydər Əliyevin Azərbaycana rəhbərliyinin ilk illərindən səhiyyəyə münasibəti adi bir idarəçilik məsələsi kimi deyil, xalqın gələcəyi ilə bağlı mühüm dövlət siyasəti kimi formalaşmışdı. 1969-cu ildə respublikaya rəhbər seçildikdən sonra qarşıya qoyulan vəzifələr sırasında əhalinin sağlamlığının qorunması, tibb müəssisələrinin vəziyyətinin yaxşılaşdırılması, tibbi kadrların hazırlanması və tibb elminin inkişaf etdirilməsi xüsusi yer tuturdu.
Həmin dövrdə səhiyyənin inkişafına hüquqi baza yaradılması da diqqət mərkəzində idi. 1969-cu ilin dekabrında Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin VII sessiyasında “Sağlamlıq Məcəlləsi”nin qəbul edilməsi səhiyyənin gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm addım oldu.
Lakin səhiyyənin inkişafı yalnız qanun və qərarlarla məhdudlaşmırdı. İnsan üçün ən vacib olan onun həkimə, xəstəxanaya və tibbi yardıma vaxtında çata bilməsidir. Buna görə də Ulu Öndərin diqqət yetirdiyi əsas məsələlərdən biri ölkənin müxtəlif bölgələrində yeni səhiyyə müəssisələrinin yaradılması və mövcud tibb ocaqlarının yenilənməsi idi.
1970–1980-ci illərdə Azərbaycanda bir sıra mühüm səhiyyə obyektləri inşa edildi. Uşaq poliklinikalarının sayı 1970–1975-ci illərdə 150-dən 185-ə çatdı. Uroloji Kliniki Xəstəxana, neyrocərrahiyyə, toksikologiya və yanıq mərkəzləri kimi ixtisaslaşmış tibb müəssisələrinin yaradılması həmin illərdə səhiyyənin struktur baxımından da genişləndiyini göstərirdi. Elmi-Tədqiqat Oftalmologiya və Elmi-Tədqiqat Onkologiya institutları üçün yeni binaların tikintisinə başlanılması isə tibb elminin inkişafına verilən əhəmiyyətin göstəricisi idi.
Bu siyasətin başqa mühüm istiqaməti isə milli tibbi kadrların yetişdirilməsi idi. Heydər Əliyev yaxşı başa düşürdü ki, müasir xəstəxana və avadanlıq qədər, həmin avadanlıqla işləyə biləcək savadlı və peşəkar həkim də vacibdir. Ona görə də gənclərin tibb təhsili alması, elmi fəaliyyətə cəlb olunması və Azərbaycanın tibb elminin inkişaf etdirilməsi xüsusi diqqətdə saxlanılırdı.
1979-cu ildə Cavad Abdullayev adına Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunun yaradılması da Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə həyata keçirilən mühüm layihələrdən biri olub.
Ulu Öndərin səhiyyə siyasətində Azərbaycan tibb elminin beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi də mühüm yer tuturdu. 1970-ci ildə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının regionlararası seminarının, 1972-ci ildə isə Beynəlxalq Tibbi Avadanlıqlar Sərgisinin Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın səhiyyə sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığa açıq olduğunu göstərən mühüm hadisələr idi.
Heydər Əliyevin səhiyyəyə münasibətinin əsas xüsusiyyətlərindən biri də bu sahəni zamanın tələblərinə uyğun dəyişmək bacarığı idi. Müstəqilliyin ilk illərində ölkənin qarşılaşdığı ağır sosial-iqtisadi problemlər səhiyyəyə də təsirsiz ötüşməmişdi. 1993-cü ildə xalqın təkidi ilə siyasi hakimiyyətə qayıdan Ulu Öndər bu sahədə mövcud problemlərin həllini yenidən dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birinə çevirdi.
Bu dövrdə səhiyyə sistemində yeni mərhələnin əsası qoyuldu. 1994-cü ildə Azərbaycanla UNICEF arasında əməkdaşlıq proqramının imzalanması, sonrakı illərdə özəl tibbi fəaliyyət və tibbi sığorta ilə bağlı hüquqi bazanın yaradılması, 1998-ci ildə səhiyyə islahatları üzrə Dövlət Komissiyasının yaradılması sistemin yeni iqtisadi və hüquqi münasibətlərə uyğunlaşdırılması istiqamətində atılan mühüm addımlar idi.
Ulu Öndərin gördüyü işlərin əsl nəticəsini isə illər keçdikcə daha aydın görmək mümkündür. Çünki səhiyyəyə qoyulan sərmayənin bəhrəsi bir gündə ortaya çıxmır. Bu gün fəaliyyət göstərən tibb məktəblərində, elmi müəssisələrdə, həkimlərin peşəkarlığında və səhiyyə infrastrukturunda həmin dövrdə atılmış addımların izlərini görmək mümkündür.
Heydər Əliyev üçün səhiyyə yalnız xəstənin müalicəsi demək deyildi. Bu, həm də insan həyatına münasibət, dövlətin vətəndaş qarşısında məsuliyyəti və gələcək nəsillərin sağlamlığı məsələsi idi. Onun siyasətində uşaqların, anaların, yaşlıların və bütövlükdə əhalinin sağlamlığının qorunması sosial dövlət anlayışının mühüm hissəsini təşkil edirdi.
Bu gün Azərbaycan səhiyyəsinin qarşısında yeni çağırışlar dayanır. Müasir texnologiyalar, yeni müalicə üsulları, tibbi sığorta, rəqəmsal səhiyyə və yüksək ixtisaslı kadrların hazırlanması daim yenilənən bir sistem tələb edir. Lakin hər bir inkişaf mərhələsinin arxasında əvvəlki illərdə yaradılmış möhkəm təməl dayanır. Azərbaycanın səhiyyə sistemində belə təməllərdən biri də Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi dövründə formalaşdırılıb.
Onun səhiyyə sahəsində xidmətlərinin əhəmiyyəti təkcə tikilən xəstəxanaların və yaradılan institutların sayı ilə ölçülmür. Əsas məsələ ondan ibarətdir ki, həmin illərdə səhiyyəyə dövlətin strateji məsuliyyət sahələrindən biri kimi yanaşma formalaşdı. Tibb elminə, həkim əməyinə və insan sağlamlığına verilən dəyər dövlət siyasətinin mühüm istiqamətinə çevrildi.
Bu baxımdan Ulu Öndər Heydər Əliyevin səhiyyə sahəsində fəaliyyəti Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin mühüm səhifələrindən biridir. Bu irs yalnız keçmişin xatirəsi deyil, bu gün də səhiyyənin inkişafında öz əhəmiyyətini qoruyan bir dövlətçilik məktəbidir.
Turan Hacıyev
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü,
“Qızıl Qələm” Media Mükafatı laureatı
102info.az
