Şəki Rayon Polis Şöbəsində son illərdə baş verən dəyişikliklərə kənardan baxanda bunu sadəcə idarəetmə yenilənməsi kimi görmək olar. Amma bir az yaxından baxanda, xüsusilə də bu şəhərdə yaşayan insanların gündəlik həyatına toxunanda, məsələ daha dərin bir məna qazanır. Burada söhbət təkcə qanunun icrasından getmir, söhbət insanların özünü necə hiss etməsindən, küçəyə çıxanda hansı arxayınlıqla addımlamasından gedir. Və bu hissin formalaşmasında Elnur Həsənovin rəhbərliyi ilə qurulan iş tərzinin xüsusi yeri var.
Şəki kimi həm turizm axını olan, həm də öz sosial ritmini qoruyan bir rayonda təhlükəsizlik anlayışı yalnız statistik göstəricilərlə ölçülmür. Burada polisə münasibət, polisə inam və polisə müraciət mədəniyyəti də ən az cinayətlərin sayı qədər önəmlidir. Son dövrlərdə hiss olunan dəyişikliklərdən biri də məhz budur: insanlar polisi uzaq bir inzibati orqan kimi yox, daha yaxın, daha əlçatan bir ünvan kimi görməyə başlayıblar. Bu dəyişimin kökündə gündəlik iş üslubunun tədricən daha çevik, daha açıq və daha insan mərkəzli formaya keçməsi dayanır. Küçədə, məhəllədə, ictimai yerlərdə formalaşan bu yeni münasibət təkcə idarəetmə modeli deyil, həm də sosial psixologiyanın dəyişməsidir.
Polkovnik Elnur Həsənovin rəhbərlik etdiyi kollektivdə diqqət çəkən əsas məqam sərtliyin təkbaşına deyil, insan faktoru ilə birlikdə idarə olunmasıdır. Qanunun tələbi dəyişmir, amma onun tətbiqində yanaşma dəyişə bilir. Bu yanaşma isə yalnız sənəd üzərində deyil, gündəlik ünsiyyətdə, vətəndaşla birbaşa davranışda özünü göstərir. Şəkidə bu yanaşmanın daha çox dialoqa, izaha və profilaktik işə söykəndiyi hiss olunur. İnsanlara qaydanın yalnız pozulduqda deyil, pozulmadan əvvəl də izah edilməsi, cəmiyyətin davranış modelini uzunmüddətli şəkildə dəyişən əsas amillərdən biridir.
Şəhərdə yaşayan insanlar üçün polis çox zaman çətin anın ünvanıdır. Amma həmin çətin anın necə qarşılanması hər şeyi dəyişir. Bir müraciətin soyuq və formal şəkildə deyil, diqqətlə və anlayışla qarşılanması vətəndaşın sistemə baxışını kökündən dəyişə bilir. İnsanların özünü dinlənilmiş hiss etməsi, onların təkcə probleminin deyil, hisslərinin də nəzərə alındığı təəssüratı formalaşdırır. Bu isə etimadın ən vacib təməlidir. Etimad isə yalnız sözlə deyil, təkrar olunan təcrübə ilə möhkəmlənir.
Şəkidə formalaşan yeni iş üslubu göstərir ki, müraciət edən insanın problemi yalnız hüquqi məsələ deyil, eyni zamanda sosial və psixoloji bir məsələ kimi də dəyərləndirilir. İnsanların gündəlik həyatında yaranan kiçik gərginliklərin böyümədən həll olunması, cəmiyyətdə ümumi sabitlik hissini gücləndirir. Bu sabitlik təkcə statistik rəqəmlərdə deyil, insanların davranışında, danışığında və küçədəki ümumi atmosferdə hiss olunur.
Cinayətkarlığa qarşı mübarizə isə əlbəttə ki, bu sistemin əsas hissəsidir. Amma burada diqqət çəkən məqam təkcə nəticə deyil, nəticəyə aparan yoldur. Hadisə baş verəndən sonra reaksiya verməkdən daha çox, hadisənin baş verməməsinə yönəlmiş yanaşma daha çox ön plana çıxır. Profilaktik işlər bu baxımdan əsas sütunlardan biri kimi çıxış edir. Gündəlik nəzarət, ictimai yerlərdə müşahidə, risk qrupları ilə aparılan söhbətlər və sosial maarifləndirmə tədbirləri sistemin görünməyən, amma ən təsirli hissəsidir.
Şəkinin turizm şəhəri olması bu işi daha da məsuliyyətli edir. Burada təhlükəsizlik yalnız yerli əhali üçün deyil, hər gün gələn minlərlə qonaq üçün də vacibdir. Tarixi küçələr, qədim memarlıq abidələri, mədəni atmosfer və iqtisadi fəallıq şəhərin ümumi ritmini formalaşdırır. Belə bir mühitdə polis fəaliyyəti yalnız nəzarət funksiyası daşımır, həm də şəhərin imicinin bir hissəsinə çevrilir. Küçələrdə görünən polis əməkdaşı bəzən sadəcə təhlükəsizliyin deyil, şəhərin ümumi nizamının, sabitliyinin və etibarının simvoluna çevrilir.
Turist axınının artması ilə birlikdə ictimai yerlərdə davranış mədəniyyətinə də daha çox diqqət yetirilir. İnsanların bir-birinə münasibəti, ictimai qaydalara riayət etməsi və ümumi etik davranış normaları təhlükəsizlik mühitinin vacib elementlərindən biridir. Bu baxımdan maarifləndirici fəaliyyətlər xüsusi rol oynayır. Çünki qayda yalnız yazıldıqda yox, başa düşüldükdə effektiv olur.
Elnur Həsənovin rəhbərliyi altında diqqət çəkən başqa bir məqam da vətəndaşla birbaşa ünsiyyətin genişləndirilməsidir. Bu ünsiyyət təkcə müraciətlərin qəbul edilməsi ilə məhdudlaşmır, həm də insanların gündəlik problemlərinin dinlənilməsi, onların narahatlıqlarının başa düşülməsi və mümkün həll yollarının birlikdə müzakirə edilməsini əhatə edir. Belə yanaşma cəmiyyətlə polis arasında məsafəni azaldır və qarşılıqlı anlayışı gücləndirir.
Gənclərlə aparılan iş isə uzunmüddətli perspektivdə ən strateji istiqamətlərdən biri kimi çıxış edir. Gənclər cəmiyyətin gələcək davranış modelini formalaşdıran əsas qrupdur. Onların hüquqi biliklərinin artırılması, sosial məsuliyyət hissinin gücləndirilməsi və davranış mədəniyyətinin formalaşdırılması sabahın daha sabit cəmiyyətinin əsasını yaradır. Məktəblərdə aparılan söhbətlər, hüquq qaydalarının sadə dildə izahı və real həyat nümunələri ilə dəstəklənən maarifləndirmə işləri bu istiqamətin əsas alətləridir.
Gənclərin polisə baxışı da bu prosesdə dəyişir. Əvvəllər daha çox qorxu və uzaqlıqla xarakterizə olunan münasibət, getdikcə əməkdaşlıq və anlaşma istiqamətinə yönəlir. Bu isə gələcəkdə hüquq pozuntularının azalmasına, sosial məsuliyyətin artmasına və ictimai nizamın daha möhkəm olmasına gətirib çıxara bilir.
Şəhərin sosial həyatında müşahidə olunan dəyişikliklərdən biri də ictimai nizamın daha çox könüllü şəkildə qorunmasıdır. İnsanlar artıq qaydanı yalnız nəzarət olduğu üçün deyil, onun cəmiyyət üçün vacibliyini anladıqları üçün qəbul edirlər. Bu, çox mühüm sosial transformasiyadır. Çünki məcburiyyətlə qorunan qayda həmişə müvəqqəti olur, şüurla qəbul edilən qayda isə davamlı xarakter daşıyır.
Yol hərəkəti təhlükəsizliyi də Şəki kimi aktiv şəhərdə xüsusi diqqət tələb edən sahələrdən biridir. Nəqliyyat axınının tənzimlənməsi, piyadaların təhlükəsizliyinin təmin olunması və sürücülər arasında intizamın gücləndirilməsi gündəlik işin ayrılmaz hissəsidir. Burada əsas məqsəd yalnız pozuntuları aşkar etmək deyil, həm də onların qarşısını almaq üçün davranış mədəniyyətini formalaşdırmaqdır. İnsanlar qaydanı anladıqca və onun nəticələrini gördükcə daha məsuliyyətli davranmağa başlayırlar.
Operativ idarəetmə sistemi də bu prosesin mühüm hissəsidir. Hadisələrə çevik reaksiya vermək, müraciətləri vaxtında cavablandırmaq və problemləri operativ şəkildə həll etmək vətəndaş məmnuniyyətinin əsas göstəricilərindən biridir. İnsanlar üçün ən vacib məsələlərdən biri onların müraciətinin gecikdirilmədən qarşılanmasıdır. Bu, həm də sistemə olan inamı gücləndirir.
Şəkidə təhlükəsizlik sisteminin formalaşmasında ictimai iştirakçılıq da getdikcə daha çox rol oynayır. Yerli icmalar, ailələr və fərdi vətəndaşlar təhlükəsizliyin qorunmasında dolayı yolla iştirak edirlər. Bu iştirakçılıq polis işini tamamlayan bir mexanizm kimi çıxış edir və ümumi nəticənin daha effektiv olmasına şərait yaradır.
Eyni zamanda sosial sabitliyin qorunması təkcə hüquq-mühafizə orqanlarının deyil, bütün cəmiyyətin birgə məsuliyyətidir. Ailə tərbiyəsi, məktəb mühiti və ictimai davranış mədəniyyəti bu sistemin əsas sütunlarını təşkil edir. Polis isə bu sistemin koordinasiyaedici və yönləndirici hissəsi kimi çıxış edir.
İctimaiyyətlə əlaqələr sahəsində aparılan işlər də diqqət çəkir. Şəffaf və açıq kommunikasiya mühiti insanların sistemə daha çox güvənməsinə şərait yaradır. İnsanlar problemlərinin gizli qalmadığını, əksinə, diqqətlə nəzərə alındığını gördükcə sistemlə daha sıx əməkdaşlıq etməyə başlayırlar.
Bütün bunların fonunda Şəki şəhərinin ümumi təhlükəsizlik mənzərəsi daha sabit və daha proqnozlaşdırıla bilən bir formaya keçir. Bu isə həm yerli sakinlərin gündəlik həyatına, həm də şəhərin ümumi inkişafına müsbət təsir göstərir.
Elnur Həsənovin rəhbərliyi altında bu proseslərin davam etməsi, təhlükəsizlik anlayışının yalnız inzibati çərçivədə deyil, sosial dəyər kimi də möhkəmlənməsinə şərait yaradır. İnsanların küçəyə daha rahat çıxması, ictimai yerlərdə özünü güvənli hiss etməsi və polisə müraciət edərkən daha açıq davranması bu dəyişimin real göstəriciləridir.
Şəki Rayon Polis Şöbəsində formalaşan bu yanaşma yalnız idarəçilik modeli deyil, həm də cəmiyyətlə dövlət arasında etimad körpüsünün gücləndirilməsi kimi dəyərləndirilə bilər. Bu körpü isə gündəlik davranışda, qarşılıqlı ünsiyyətdə və ümumi sosial atmosferdə özünü göstərir. Beləliklə, təhlükəsizlik anlayışı sadəcə nəzarət sistemi olmaqdan çıxaraq, insanların həyat keyfiyyətini müəyyən edən əsas sosial dəyərə çevrilir.
Yusif İbadov
102info.az
