Bu gün Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri, müasir müstəqil dövlətimizin memarı, qüdrətli dövlət xadimi Heydər Əlirza oğlu Əliyevin vəfatından 22 il ötür. Bu illər ərzində Azərbaycan xalqı, dövlət qurumları, beynəlxalq təşkilatlar və dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan soydaşlarımız onun əziz xatirəsini dərin ehtiramla yad edir, böyük liderin həyat yoluna və əbədiyaşar irsinə bir daha qayıdır.
Heydər Əliyev – Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədiyyət qazanan şəxsiyyət, dövlətçilik məktəbi yaradan strateq, xalqın çətin günlərində xilaskar kimi səhnəyə çıxmış nadir liderlərdən biri idi. Onun adı təkcə siyasi tarixin səhifələrinə deyil, Azərbaycan xalqının taleyinə, dövlətçilik düşüncəsinə, milli kimliyinə həkk olunub.
Heydər Əlirza oğlu Əliyev 1923-cü il mayın 10-da Naxçıvanda doğulmuşdu. XX əsrin ən çətin dönəmlərindən birində dünyaya gələn Heydər Əliyev bir tərəfdən çətin həyat şəraitinin, digər tərəfdən isə zəngin milli-mənəvi mühitin təsiri ilə formalaşdı. Uşaqlıq illəri ondan möhkəm iradə, zəhmətsevərlik və məqsədə bağlılıq tələb edirdi. Bu keyfiyyətlər gələcəkdə böyük siyasi xadimin təməlini qoydu.
Hələ gənc yaşlarından dövlətçilik, təhlükəsizlik və xalqın maraqlarına xidmət kimi mövzular Heydər Əliyevin həyatının əsas istiqamətinə çevrildi. 1944-cü ildən təhlükəsizlik orqanlarında çalışmağa başlaması onun analitik zəkasının, idarəçilik təfəkkürünün və yüksək məsuliyyət hissinin bariz göstəricisi idi.
1964-cü ildən Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsi sədrinin müavini, 1967-ci ildən isə sədri olan Heydər Əliyev qısa müddətdə sistemdə ciddi islahatlar apardı, milli təhlükəsizlik strukturlarına yeni nəfəs gətirdi. O dövrün ən çətin şəraitində belə, Azərbaycandan olan minlərlə gəncin savadlanmasına, mühüm vəzifələrə təyin olunmasına, milli kadrların formalaşmasına şərait yaratdı.
Heydər Əliyevin Leninqradda aldığı xüsusi ali təhsil, Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirməsi onun həm nəzəri biliklərini, həm də idarəçilik təcrübəsini daha da gücləndirdi. Təhlükəsizlik orqanlarında keçdiyi məktəb isə gələcək siyasi fəaliyyətinin möhkəm dayağı oldu.
1969-cu ilin iyul plenumunda Heydər Əliyevin Azərbaycan SSR KP MK-nın birinci katibi seçilməsi ölkənin tarixində tamamilə yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Məhz bu dövrdən etibarən Azərbaycan sürətli inkişaf yoluna qədəm qoydu.
Sənaye yatırımları artdı, yeni zavodlar və fabriklər tikildi, yollar salındı, kənd təsərrüfatı gücləndirildi, təhsil və mədəniyyət sahəsində böyük irəliləyişlər yaşandı. Heydər Əliyev həm Bakıda, həm də regionlarda sistemli şəkildə quruculuq işləri apararaq respublikanın sosial-iqtisadi inkişaf konsepsiyasını formalaşdırdı.
1982-ci ildə Heydər Əliyev SSRİ rəhbərliyinə – Politbüroya daxil edildi və Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini təyin olundu. Bu, yalnız şəxsi nailiyyət deyildi; bu, Azərbaycan xalqının, ölkənin potensialının və bacarığının SSRİ səviyyəsində tanınması idi.
Heydər Əliyev bu vəzifədə işlədiyi dövrdə ittifaq miqyasında sosial-iqtisadi, mədəni və təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı ən mühüm qərarların qəbulunda birbaşa iştirak etdi. Onun analitik düşüncə tərzi, qətiyyətli xarakteri və məsuliyyət hissi SSRİ rəhbərliyi tərəfindən də etiraf olunurdu.
Mixail Qorbaçovun apardığı səhv siyasət, Azərbaycan xalqının maraqlarının kölgədə qalması Heydər Əliyevin etirazına səbəb oldu. O, prinsipial mövqe nümayiş etdirərək Politbürodan və tutduğu yüksək dövlət vəzifəsindən istefa verdi. Bu addım onun əqidəsinin, mənəvi iradəsinin və vicdanlı siyasi xəttinin təzahürü idi.
1990-cı il 20 Yanvar faciəsi Heydər Əliyev üçün sadəcə siyasi hadisə deyildi – bu, xalqına qarşı törədilmiş ağır cinayət idi. Ertəsi gün Azərbaycanın Moskvadakı nümayəndəliyinə gedərək, sovet ordusunun qanlı əməliyyatını açıq şəkildə pisləməsi həmin dövrdə cəsarət nümunəsi idi.
Onun bəyanatı tarixə “Qorxmaz söz, cəsarətli etiraz” kimi düşdü və bu gün də xalq tərəfindən ehtiramla xatırlanır.
1990-cı ilin iyulunda Azərbaycana qayıdan Heydər Əliyev əvvəlcə Bakıda, sonra isə Naxçıvanda yaşadı. Çətin, ziddiyyətli və təhlükəli dövr idi. Buna baxmayaraq, o, mübarizəni davam etdirdi, xalqın etimadını qazandı.
1991–1993-cü illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri kimi çalışaraq, Naxçıvanın siyasi böhrandan çıxarılmasına nail oldu, muxtariyyətin müstəqillik ruhunu qorudu.
1992-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması isə müasir siyasi ideologiyanın əsasını qoydu.
1993-cü il Azərbaycanın ən təhlükəli illərindən biri idi. Daxili qarşıdurma, vətəndaş müharibəsi təhlükəsi, ölkənin ərazi bütövlüyünün ciddi təhdid altında olması, dövlət idarəçiliyinin iflic vəziyyətə düşməsi Azərbaycanı uçurumun kənarına gətirmişdi.
Məhz belə bir vaxtda xalqın tələbi ilə Heydər Əliyev yenidən hakimiyyətə qayıtdı. 15 iyun – Milli Qurtuluş Günü, Azərbaycan tarixinin qurtuluş səhifəsidir.
1993-cü ilin oktyabrında prezident seçilən Heydər Əliyev qısa müddətdə:
ölkədə sabitlik yaratdı,
cinayətkar dəstələri zərərsizləşdirdi,
dövlət idarəçiliyini bərpa etdi,
iqtisadi böhranı dayandırdı,
beynəlxalq aləmdə Azərbaycanın nüfuzunu yüksəltdi.
Ümummilli Liderin ən böyük tarixi xidmətlərindən biri məşhur “Əsrin müqaviləsi”nin bağlanması oldu. Bu müqavilə Azərbaycan iqtisadiyyatının dirçəlişini, müstəqil enerji siyasətinin formalaşmasını və Azərbaycanı beynəlxalq arenada söz sahibi edən yeni strateji xəttin əsasını qoydu.
Bu gün Azərbaycan dünya enerji siyasətinin aparıcı oyunçularından biridir və bu, məhz Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasətinin nəticəsidir.
Heydər Əliyevin dövlət idarəçiliyində ən vacib məqamlardan biri də gənclərə, təhsilə, mədəniyyətə, elmə və ordu quruculuğuna xüsusi diqqət idi.
Azərbaycan Ordusu tamamilə yenidən quruldu.
Təhsil proqramları yeniləndi.
Xaricdə təhsil imkanları yarandı.
Mədəniyyət irsinə qayğı göstərildi.
Diaspor quruculuğunun əsası qoyuldu.
Səhhətində yaranmış problemlər səbəbindən 2003-cü il seçkilərində iştirak etməməsi xalq üçün ağır qərar olsa da, onun vətəninə olan sevgisinin və məsuliyyətinin göstəricisi idi.
12 dekabr 2003-cü ildə Heydər Əliyevin vəfatı Azərbaycan xalqı üçün böyük itki oldu. Ümummilli Lider Fəxri xiyabanda dəfn edildi və bu gün də xalq axın-axın məzarını ziyarət edir.
Bu gün, vəfatından 22 il sonra da Heydər Əliyevin həyata keçirdiyi siyasət, yaratdığı dövlətçilik məktəbi, milli ideologiyası Azərbaycan həyatının bütün sahələrində yaşayır. Onun qurduğu müstəqil Azərbaycan bu gün Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında daha da güclənərək beynəlxalq arenada nüfuzunu artırır.
Heydər Əliyev tarixdir, irsdir, məktəbdir, dövlətçilik fəlsəfəsidir.
Onun həyatı xalq üçün örnək, fəaliyyəti isə Azərbaycan dövlətinin əsasıdır.
Könül Nəbizadə
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (AJB)
“Qızıl qələm” mükafatı laureatı
102info.az
